Bản quyền, nhãn hiệu hay sáng chế — chọn cái nào

·

Ba loại quyền chặn ba thứ khác nhau. Chọn sai không phải là chọn ít bảo vệ hơn, mà là không được bảo vệ ở chỗ bạn cần.

Ba loại quyền này thường xuyên bị gộp chung dưới cái tên dân gian "đăng ký bản quyền", nhưng chúng bảo vệ ba thứ hoàn toàn khác nhau.

Câu hỏi quyết định

Đừng hỏi "cái nào mạnh hơn". Hãy hỏi: bạn muốn ngăn người khác làm gì?

Bạn muốn ngăn điều gì Loại quyền cần dùng
Người khác sao chép nội dung, hình ảnh, mã nguồn của tôi Quyền tác giả
Người khác bán hàng dưới cái tên hoặc logo giống của tôi Nhãn hiệu
Người khác sản xuất sản phẩm dùng giải pháp kỹ thuật của tôi Sáng chế / giải pháp hữu ích
Người khác làm sản phẩm trông giống sản phẩm của tôi Kiểu dáng công nghiệp
Nhân viên cũ mang công thức của tôi sang đối thủ Bí mật kinh doanh + hợp đồng

Ba khác biệt cốt lõi

Cách có được quyền. Quyền tác giả có sẵn, tự động, miễn phí. Nhãn hiệu và sáng chế phải nộp đơn, chờ thẩm định, trả phí, và có thể bị từ chối.

Thứ được bảo hộ. Quyền tác giả bảo hộ hình thức thể hiện cụ thể — người khác viết lại cùng ý tưởng bằng lời của họ thì không xâm phạm. Nhãn hiệu bảo hộ dấu hiệu trong thương mại cho những nhóm hàng hoá đã đăng ký. Sáng chế bảo hộ giải pháp kỹ thuật — kể cả khi người khác tự nghĩ ra độc lập.

Điểm cuối cùng đáng dừng lại: sáng chế là loại quyền duy nhất trong ba loại này ngăn được cả người độc lập tạo ra cùng giải pháp. Với quyền tác giả, nếu hai người viết ra hai tác phẩm giống nhau mà không ai chép ai thì cả hai đều có quyền.

Thời hạn. Quyền tác giả dài nhất — suốt đời tác giả cộng 50 năm. Sáng chế 20 năm, không gia hạn. Nhãn hiệu 10 năm nhưng gia hạn không giới hạn, nên thực tế có thể tồn tại lâu nhất.

Ví dụ: một ứng dụng di động

Một sản phẩm phần mềm có thể chạm vào cả bốn loại quyền cùng lúc:

Thành phần Loại quyền Ghi chú
Mã nguồn Quyền tác giả Tự động; đăng ký để có chứng cứ, phí 600.000 đồng
Tên ứng dụng và logo Nhãn hiệu Phải đăng ký; chọn nhóm Nice phù hợp với dịch vụ
Giao diện đồ hoạ Quyền tác giả (mỹ thuật ứng dụng) Có thể đăng ký riêng
Thuật toán cốt lõi Sáng chế hoặc bí mật kinh doanh Chương trình máy tính không được cấp bằng sáng chế; nhưng giải pháp kỹ thuật có sử dụng phần mềm thì có thể
Cơ sở dữ liệu người dùng Bí mật kinh doanh Cần thoả thuận bảo mật và phân quyền truy cập

Nếu ngân sách chỉ đủ cho một thứ, hãy chọn nhãn hiệu. Đó là loại quyền duy nhất bạn hoàn toàn không có nếu không đăng ký, và là loại duy nhất mà người khác có thể chiếm mất của bạn.

Sai lầm phổ biến nhất

Đăng ký quyền tác giả cho logo rồi yên tâm rằng thương hiệu đã được bảo vệ.

Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả cho tác phẩm mỹ thuật ứng dụng xác nhận bạn sở hữu thiết kế. Nó hữu ích khi có tranh chấp với người đã thiết kế logo cho bạn, hoặc khi ai đó sao chép nguyên xi hình ảnh. Nó không cho bạn độc quyền dùng dấu hiệu đó trong thương mại, và không ngăn được đối thủ đăng ký nhãn hiệu cho một dấu hiệu tương tự rồi buộc bạn dừng sử dụng chính logo mình đã đăng ký bản quyền.

Nếu bạn còn phân vân, hãy chạy công cụ tư vấn loại quyền — nó dẫn bạn qua vài câu hỏi và gợi ý loại quyền phù hợp với tình huống cụ thể.

Văn bản được dẫn

Nguồn dẫn