Quyền liên quan — lớp quyền chồng lên quyền tác giả

·

Một bản thu âm ca khúc chứa ít nhất ba lớp quyền của ba chủ thể khác nhau. Xin phép thiếu một lớp là vẫn xâm phạm.

Quyền liên quan bảo hộ những người không sáng tác ra tác phẩm nhưng đóng góp vào việc đưa tác phẩm đến công chúng. Chế định này tồn tại độc lập và chồng lên quyền tác giả chứ không thay thế nó.

Ba chủ thể của quyền liên quan

Người biểu diễn — diễn viên, ca sĩ, nhạc công, vũ công và những người khác trình bày tác phẩm. Người biểu diễn có cả quyền nhân thân (được giới thiệu tên, bảo vệ sự toàn vẹn hình tượng biểu diễn) lẫn quyền tài sản, nếu họ đồng thời là chủ đầu tư cho cuộc biểu diễn.

Nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình — tổ chức, cá nhân định hình lần đầu âm thanh, hình ảnh. Quyền của họ bảo vệ khoản đầu tư vào việc tạo ra bản ghi, không phải bảo vệ sự sáng tạo.

Tổ chức phát sóng — có quyền đối với chương trình phát sóng và tín hiệu vệ tinh mang chương trình đã được mã hoá.

Vì sao điều này quan trọng trong thực tế

Hãy lấy một bài hát cụ thể. Bạn muốn dùng bản thu âm của ca sĩ A hát bài của nhạc sĩ B, do hãng đĩa C sản xuất, trong một video quảng cáo.

Lớp quyền Chủ thể Loại quyền
Ca khúc (giai điệu, lời) Nhạc sĩ B hoặc chủ sở hữu quyền tác giả Quyền tác giả
Phần trình bày của ca sĩ Ca sĩ A Quyền của người biểu diễn
Bản ghi âm cụ thể Hãng đĩa C Quyền của nhà sản xuất bản ghi

Xin phép nhạc sĩ nhưng quên hãng đĩa thì vẫn là xâm phạm. Đây chính là lý do nhiều người nghĩ mình "đã mua nhạc" nhưng vẫn bị khiếu nại — mua quyền nghe không phải mua quyền sử dụng trong sản phẩm thương mại.

Ngược lại, nếu bạn tự thu âm lại bài hát đó bằng giọng của mình, bạn chỉ cần giải quyết lớp thứ nhất: quyền tác giả của nhạc sĩ. Hai lớp còn lại thuộc về chính bạn.

Thời hạn bảo hộ

Cả ba loại đều là 50 năm, nhưng mốc tính khác nhau:

Áp dụng chung quy tắc chấm dứt vào 24 giờ ngày 31/12 của năm chấm dứt.

Đăng ký quyền liên quan

Cũng như quyền tác giả, quyền liên quan phát sinh tự động và việc đăng ký chỉ có ý nghĩa chứng cứ. Cục Bản quyền tác giả cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan, với mức phí tuỳ loại: 200.000 đồng cho cuộc biểu diễn định hình trên bản ghi âm hoặc cho bản ghi âm; 300.000 đồng cho bản ghi hình; 500.000 đồng cho chương trình phát sóng.

Nền tảng quốc tế

Việt Nam là thành viên của Công ước Rome (hiệu lực 01/3/2007), Công ước Geneva về bản ghi âm (06/7/2005), Công ước Brussels về tín hiệu vệ tinh (12/01/2006) và Hiệp ước WPPT của WIPO (01/7/2022). WPPT là văn kiện hiện đại hoá chế định này cho môi trường số — cơ sở quốc tế cho việc thu tiền bản quyền khi bản ghi được phát trực tuyến.

Văn bản được dẫn

Nguồn dẫn