Quyền của nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình

·

Quyền này bảo vệ khoản đầu tư vào việc tạo ra bản ghi, không phải bảo vệ sự sáng tạo — đối tượng được bảo hộ là bản ghi cụ thể, không phải tác phẩm bên trong.

Nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình là tổ chức hoặc cá nhân định hình lần đầu âm thanh, hình ảnh của cuộc biểu diễn hoặc các âm thanh, hình ảnh khác. Họ không nhất thiết sáng tạo ra gì — họ bỏ tiền, thiết bị và công sức để tạo ra bản ghi. Quyền của họ tồn tại để bảo vệ đúng khoản đầu tư đó.

Đối tượng bảo hộ là bản ghi, không phải tác phẩm

Điểm cần phân biệt rạch ròi: nhà sản xuất bản ghi không có quyền gì đối với bài hát nằm trong bản ghi — phần đó thuộc quyền tác giả của nhạc sĩ. Họ chỉ có quyền đối với bản ghi cụ thể do mình đầu tư tạo ra.

Vì vậy một bài hát có thể tồn tại vô số bản ghi do vô số hãng đĩa khác nhau sản xuất, mỗi bản ghi là một đối tượng bảo hộ riêng.

Hai độc quyền của nhà sản xuất

Theo Điều 30 Luật SHTT, nhà sản xuất bản ghi có độc quyền thực hiện hoặc cho phép người khác:

  1. Sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp bản ghi âm, ghi hình của mình;
  2. Phân phối đến công chúng bản gốc và bản sao qua bán, cho thuê hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào.

Ngoài ra, nhà sản xuất được hưởng quyền lợi vật chất khi bản ghi của mình được phân phối đến công chúng.

Quyền lợi vật chất khi bản ghi được khai thác thương mại

Khi một bản ghi âm đã công bố nhằm mục đích thương mại được phát sóng hoặc truyền đến công chúng có thu tiền, chủ sở hữu quyền tác giả, người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi có quyền nhận tiền bản quyền. Đây là cơ sở pháp lý của việc thu tiền bản quyền khi bản ghi được phát trực tuyến — và WPPT (hiệu lực với Việt Nam từ 01/7/2022) là nền tảng quốc tế hiện đại hoá chế định này cho môi trường số.

Thời hạn bảo hộ

Quyền của nhà sản xuất bản ghi được bảo hộ 50 năm tính từ năm tiếp theo năm công bố; nếu bản ghi chưa được công bố thì tính từ năm tiếp theo năm định hình (Điều 34). Chấm dứt vào 24 giờ ngày 31/12 của năm chấm dứt.

Đăng ký và chi phí

Quyền phát sinh tự động khi bản ghi được định hình; đăng ký chỉ để có chứng cứ. Lệ phí cấp Giấy chứng nhận: 200.000 đồng cho bản ghi âm, 300.000 đồng cho bản ghi hình.

Nền tảng quốc tế

Việt Nam tham gia Công ước Geneva về bản ghi âm (hiệu lực 06/7/2005) và WPPT (01/7/2022). Nhờ nguyên tắc đối xử quốc gia, bản ghi của nhà sản xuất Việt Nam được bảo hộ tại các nước thành viên, và ngược lại.

Sai lầm thường gặp

Nghĩ rằng mua đĩa hoặc tải nhạc là mua quyền sử dụng. Bạn chỉ mua quyền nghe cho mục đích cá nhân. Dùng bản ghi đó trong video quảng cáo, phim hay ứng dụng thương mại là một hành vi khai thác mới, cần xin phép nhà sản xuất bản ghi.

Nghĩ rằng hãng đĩa sở hữu bài hát. Hãng đĩa sở hữu bản ghi; bài hát thuộc về nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu quyền tác giả. Hai lớp quyền này phải được xử lý riêng — xem tổng quan quyền liên quan.

Văn bản được dẫn

Nguồn dẫn