Những loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả

·

Danh mục loại hình tác phẩm theo Điều 14 Luật SHTT và Nghị định 17/2023 — và vì sao chọn đúng loại hình lại quyết định mức phí đăng ký của bạn.

Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ liệt kê các loại hình tác phẩm được bảo hộ, và Nghị định 17/2023/NĐ-CP định nghĩa chi tiết từng loại. Việc xác định đúng loại hình không chỉ là chuyện thủ tục: nó quyết định mức phí đăng ký và hình thức bản sao tác phẩm bạn phải nộp kèm.

Danh mục loại hình

Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết hoặc ký tự khác. Đây là nhóm rộng nhất — tiểu thuyết, bài nghiên cứu, tài liệu kỹ thuật, nội dung website đều nằm ở đây.

Bài giảng, bài phát biểu và bài nói khác — tác phẩm thể hiện bằng ngôn ngữ nói và phải được định hình dưới một hình thức vật chất nhất định. Chú ý điều kiện định hình: một bài giảng ứng khẩu không ghi âm, không có giáo án thì chưa có gì để bảo hộ.

Tác phẩm báo chí — tác phẩm có nội dung độc lập và cấu tạo hoàn chỉnh, gồm phóng sự, ghi nhanh, tường thuật, phỏng vấn, phản ánh, điều tra, bình luận và các thể loại báo chí khác, nhằm đăng hoặc phát trên báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử.

Tác phẩm âm nhạc — thể hiện dưới dạng nốt nhạc trong bản nhạc hoặc các ký tự âm nhạc khác, không phụ thuộc vào việc trình diễn hay không.

Tác phẩm sân khấu — thuộc loại hình nghệ thuật biểu diễn: chèo, tuồng, cải lương, múa, múa rối, múa đương đại, ba lê, kịch nói, opera, kịch dân ca, kịch hình thể, nhạc kịch, xiếc, tấu hài, tạp kỹ và các loại hình biểu diễn khác.

Tác phẩm điện ảnh — tác phẩm có nội dung, biểu hiện bằng hình ảnh động liên tiếp hoặc hình ảnh do thiết bị kỹ thuật, công nghệ tạo ra, có hoặc không có âm thanh và các hiệu ứng khác theo nguyên tắc của ngôn ngữ điện ảnh.

Tác phẩm mỹ thuật — thể hiện bởi đường nét, màu sắc, hình khối, bố cục: hội hoạ, đồ hoạ, điêu khắc, nghệ thuật sắp đặt và các hình thức nghệ thuật đương đại khác.

Tác phẩm mỹ thuật ứng dụng — tác phẩm mỹ thuật gắn với một sản phẩm có tính năng sử dụng. Logo, bao bì, mẫu trang trí sản phẩm thường thuộc nhóm này.

Tác phẩm nhiếp ảnh, tác phẩm kiến trúc, bản hoạ đồ, sơ đồ, bản đồ, bản vẽ liên quan đến địa hình, kiến trúc, công trình khoa học.

Tác phẩm văn học, nghệ thuật dân gian.

Chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu — được bảo hộ như tác phẩm văn học, bất kể thể hiện dưới dạng mã nguồn hay mã máy.

Vì sao loại hình quyết định chi phí

Biểu phí tại Thông tư 211/2016/TT-BTC gắn trực tiếp với loại hình:

Loại hình Phí (đồng/Giấy chứng nhận)
Văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình; bài giảng, bài phát biểu; báo chí; âm nhạc; nhiếp ảnh 100.000
Kiến trúc; bản hoạ đồ, sơ đồ, bản đồ, bản vẽ 300.000
Mỹ thuật; mỹ thuật ứng dụng 400.000
Điện ảnh; sân khấu định hình trên băng, đĩa 500.000
Chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu 600.000

Chênh lệch giữa mức thấp nhất và cao nhất là gấp sáu lần. Cấp lại Giấy chứng nhận thu bằng 50% mức cấp lần đầu.

Hai trường hợp hay bị xác định nhầm

Logo. Về mặt quyền tác giả, logo thường được đăng ký dưới loại hình tác phẩm mỹ thuật ứng dụng (400.000 đồng). Nhưng đăng ký này chỉ xác nhận bạn sở hữu thiết kế — nó không cho bạn độc quyền dùng dấu hiệu đó trong thương mại. Muốn có độc quyền thương mại phải đăng ký nhãn hiệu tại Cục Sở hữu trí tuệ.

Phần mềm. Chương trình máy tính có mức phí cao nhất trong biểu (600.000 đồng) và yêu cầu nộp kèm mã nguồn hoặc mã máy cùng bản mô tả. Nhiều người khai nhầm phần mềm thành "tác phẩm khoa học" để hưởng mức 100.000 đồng — hồ sơ có thể bị trả lại, và nếu được cấp thì Giấy chứng nhận cũng ghi sai loại hình, gây rắc rối khi cần dùng làm chứng cứ.

Điều kiện chung: phải được định hình

Dù thuộc loại hình nào, tác phẩm chỉ được bảo hộ khi đã được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định. Đây là ranh giới giữa ý tưởng và tác phẩm — xem thêm mục Đối tượng không thuộc phạm vi bảo hộ.

Văn bản được dẫn

Nguồn dẫn