Quyền đối với giống cây trồng
·
Nhánh hẹp nhất nhưng có ý nghĩa kinh tế lớn với nông nghiệp — bốn điều kiện bảo hộ và thời hạn 20 hoặc 25 năm.
Đây là nhánh thứ ba của Luật Sở hữu trí tuệ, hẹp nhất về đối tượng nhưng có ý nghĩa kinh tế đáng kể với một nước nông nghiệp. Quyền thuộc về nhà tạo giống — người chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển giống cây trồng mới.
Bốn điều kiện bảo hộ
Giống cây trồng được bảo hộ khi đáp ứng đồng thời:
Tính mới. Vật liệu nhân giống hoặc sản phẩm thu hoạch chưa được chủ sở hữu hoặc người được phép bán hoặc phân phối trước ngày nộp đơn quá thời hạn luật định.
Tính khác biệt. Phân biệt rõ ràng với các giống cây trồng khác đã được biết đến rộng rãi tại thời điểm nộp đơn.
Tính đồng nhất. Các cây trong giống biểu hiện đồng nhất về các tính trạng liên quan.
Tính ổn định. Các tính trạng giữ nguyên sau các chu kỳ nhân giống.
Ngoài ra giống phải có tên phù hợp, không trùng hoặc gây nhầm lẫn với tên giống đã có, không trái đạo đức xã hội.
Thời hạn bảo hộ
Bằng bảo hộ giống cây trồng có hiệu lực từ ngày cấp đến hết:
- 25 năm đối với giống cây thân gỗ và cây nho
- 20 năm đối với các giống cây trồng khác
Lưu ý mốc tính khác với sở hữu công nghiệp: thời hạn ở đây đếm từ ngày cấp bằng, không phải từ ngày nộp đơn.
Quyền của chủ bằng bảo hộ
Chủ bằng có quyền thực hiện hoặc cho phép người khác thực hiện các hành vi đối với vật liệu nhân giống của giống được bảo hộ: sản xuất hoặc nhân giống, chế biến nhằm mục đích nhân giống, chào hàng, bán hoặc thực hiện các hoạt động tiếp cận thị trường khác, xuất khẩu, nhập khẩu, lưu giữ để thực hiện các hành vi trên.
Ngoại lệ đáng chú ý — quyền của nông dân
Pháp luật cho phép một số trường hợp sử dụng không phải xin phép và không phải trả tiền, trong đó có việc hộ sản xuất cá thể sử dụng sản phẩm thu hoạch từ giống được bảo hộ để tự nhân giống và gieo trồng cho vụ sau trên diện tích đất của mình. Đây là ngoại lệ mang tính chính sách xã hội, cân bằng giữa quyền của nhà tạo giống và thực tiễn sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ.
Các trường hợp khác bao gồm sử dụng giống phục vụ nhu cầu cá nhân phi thương mại, sử dụng nhằm mục đích thử nghiệm, và sử dụng để tạo ra giống cây trồng mới khác biệt.
Nền tảng quốc tế
Việt Nam là thành viên Công ước quốc tế về bảo hộ giống cây trồng mới (UPOV) từ ngày 24/12/2006. Chế định giống cây trồng trong Luật Sở hữu trí tuệ được xây dựng theo khuôn khổ UPOV, nên nhà tạo giống Việt Nam có cơ sở để tìm kiếm bảo hộ tại các quốc gia thành viên khác và ngược lại.
Văn bản được dẫn
- Văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH Luật Sở hữu trí tuệ — Còn hiệu lực