# Tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả không phải lúc nào cũng là một Source: https://luatbanquyen.com/quyen-tac-gia/tac-gia-va-chu-so-huu · Cập nhật: 2026-08-17 · Rà soát: 2026-08-17 Nhân viên, freelancer, đồng tác giả — ba tình huống khiến người sáng tạo và người sở hữu tách nhau, và những điều khoản hợp đồng cần có. Tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm. Chủ sở hữu quyền tác giả là người nắm quyền tài sản. Hai vai này trùng nhau trong trường hợp đơn giản nhất — bạn tự viết một cuốn sách cho chính mình — nhưng tách ra trong phần lớn tình huống có yếu tố thương mại. ## Trường hợp 1 — Tác phẩm do nhân viên tạo ra Khi tác phẩm được tạo ra trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao, **quyền tài sản thuộc về tổ chức giao nhiệm vụ**, trừ trường hợp có thoả thuận khác. Người trực tiếp sáng tạo vẫn là tác giả và giữ quyền nhân thân. Vấn đề trên thực tế không nằm ở quy định mà ở chứng cứ. Rất nhiều doanh nghiệp không có văn bản giao nhiệm vụ cụ thể, chỉ có hợp đồng lao động chung chung. Khi lập trình viên nghỉ việc và tuyên bố mã nguồn do anh ta viết ngoài giờ làm việc là của riêng anh ta, doanh nghiệp gặp khó ngay ở khâu chứng minh tác phẩm được tạo ra "trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao". Cách phòng ngừa rẻ và hiệu quả: - Đưa điều khoản về sở hữu trí tuệ vào hợp đồng lao động, nêu rõ mọi tác phẩm tạo ra trong phạm vi công việc thuộc quyền tài sản của công ty. - Lưu văn bản giao việc cho từng dự án, dù chỉ là một email xác nhận phạm vi. - Với vị trí sáng tạo cốt lõi, bổ sung cam kết bàn giao file gốc và tài khoản khi kết thúc công việc. ## Trường hợp 2 — Tác phẩm thuê ngoài Khi bạn thuê một freelancer hoặc một công ty thiết kế, quyền tài sản thuộc về bên giao kết hợp đồng, **trừ trường hợp có thoả thuận khác** — và chính chữ "trừ trường hợp có thoả thuận khác" là chỗ mọi rắc rối phát sinh, vì phần lớn hợp đồng thuê ngoài trên thực tế không nói gì về sở hữu trí tuệ. Hậu quả thường gặp khi hợp đồng im lặng: bạn có thể chỉ có quyền sử dụng theo mục đích đã thoả thuận, không phải quyền sở hữu. Người thiết kế có thể bán lại thiết kế tương tự cho khách hàng khác. Và khi bạn muốn đăng ký nhãn hiệu cho logo đó, bạn phát hiện mình không có giấy tờ chứng minh quyền. Một điều khoản ba dòng giải quyết được toàn bộ chuyện này: > Bên B chuyển giao cho Bên A toàn bộ quyền tài sản đối với các sản phẩm được tạo ra theo hợp đồng này kể từ thời điểm thanh toán đủ. Bên B cam kết bàn giao tệp gốc và không sử dụng, chuyển giao sản phẩm hoặc phiên bản tương tự cho bên thứ ba. Bên B cam đoan sản phẩm không xâm phạm quyền của bên thứ ba. ## Trường hợp 3 — Đồng tác giả Khi nhiều người cùng sáng tạo, họ là đồng tác giả. Nếu tác phẩm có các phần riêng biệt có thể tách ra sử dụng độc lập thì mỗi người có quyền đối với phần của mình. Nếu không tách được, việc khai thác cần có sự đồng thuận. Điểm cần nhớ về thời hạn: với tác phẩm đồng tác giả áp dụng quy tắc suốt đời cộng 50 năm, thời hạn tính từ khi **đồng tác giả cuối cùng** qua đời. Nghĩa là một tác phẩm có đồng tác giả trẻ tuổi sẽ được bảo hộ lâu hơn đáng kể. ## Bảng tra nhanh ai sở hữu cái gì | Tình huống | Tác giả | Chủ sở hữu quyền tài sản | |---|---|---| | Tự sáng tạo cho bản thân | Bạn | Bạn | | Nhân viên làm trong phạm vi công việc | Nhân viên | Tổ chức giao nhiệm vụ | | Thuê ngoài có điều khoản chuyển giao | Người làm | Bên thuê | | Thuê ngoài không có điều khoản | Người làm | Phụ thuộc diễn giải hợp đồng — rủi ro | | Nhiều người cùng làm | Tất cả | Các đồng chủ sở hữu | | Đã ký hợp đồng chuyển nhượng | Tác giả gốc | Bên nhận chuyển nhượng | Trong mọi dòng của bảng trên, cột "tác giả" không bao giờ thay đổi được bằng hợp đồng — đó là quyền nhân thân. ## Văn bản được dẫn - [Văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH Luật Sở hữu trí tuệ](/van-ban-phap-luat/67-vbhn-vpqh) — Còn hiệu lực ## Nguồn dẫn - [Quy định về tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả trong Luật SHTT — Điều 12a, Điều 36–39](https://thuvienphapluat.vn/van-ban/So-huu-tri-tue/Van-ban-hop-nhat-67-VBHN-VPQH-2026-Luat-So-huu-tri-tue-700846.aspx) (67/VBHN-VPQH) - Bài trước: [Quyền nhân thân và quyền tài sản](/quyen-tac-gia/quyen-nhan-than-va-quyen-tai-san) - Bài sau: [Thời hạn bảo hộ quyền tác giả — cách tính chính xác](/quyen-tac-gia/thoi-han-bao-ho-quyen-tac-gia) --- Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho vụ việc cụ thể.